آزمایشگاه حامیران

02163511

فلزات حافظه دار

فهرست مطالب

فلزات حافظه دار، همچنین به عنوان آلیاژهای حافظه دار (SMA) شناخته می شوند، دسته ای جذاب از مواد هستند که دارای قابلیت منحصر به فردی برای “به خاطر سپردن” شکل اصلی خود و بازگشت به آن در صورت قرار گرفتن در معرض محرک های خاص هستند. در نگاه اول، مفهوم یک ماده با حافظه ممکن است دور از ذهن به نظر برسد، اما این فلزات دارای ویژگی فیزیکی واقعاً قابل توجهی هستند که توجه دانشمندان و مهندسان را به خود جلب کرده است. این مقاله به دنیای جذاب فلزات حافظه می پردازد و ترکیب، خواص، کاربردها و پیشرفت های بالقوه آینده را مورد بحث قرار می دهد.

فلز SMA

ساختار

فلزات حافظه دار عمدتاً از ترکیبی از فلزات مختلف، معمولاً نیکل، تیتانیوم و مس تشکیل شده اند. آلیاژ به دست آمده یک ساختار اتمی ایجاد می کند که به فلزات حافظه دار توانایی تغییر شکل آنها را می دهد. حرارت دادن فلز بالاتر از یک دمای معین، که به عنوان دمای آستنیت شناخته می شود، به شبکه اتمی فلز اجازه می دهد تا به فاز با دمای بالا تغییر مکان دهد. هنگامی که این تغییر فاز رخ می دهد، فلز حافظه می تواند به راحتی تغییر شکل داده و به شکل جدیدی درآورد.

با این حال، هنگامی که زیر یک دمای معین، که به عنوان دمای مارتنزیت شناخته می شود، سرد شود، فلز حافظه دار به طور خود به خود به پیکربندی اولیه خود باز می گردد و شکل قبل از تغییر شکل خود را بازیابی می کند.

عملکرد

توانایی به خاطر سپردن و بازگشت به شکل اولیه، فلزات حافظه را از سایر مواد متمایز می کند. این اثر حافظه شکل منحصر به فرد به دلیل تغییر فاز در ساختار کریستالی فلز رخ می دهد. آرایش اتمی از فاز آستنیت با دمای بالا به فاز مارتنزیت با دمای پایین تغییر شکل می‌دهد که به فلز اجازه می‌دهد بدون آسیب دائمی تغییر شکل دهد. هنگامی که تنش از بین می رود، ساختار کریستالی فلز به آرایش اولیه باز می گردد و باعث می شود که ماده به شکل به یاد ماندنی خود “بازگردد”. این رفتار قابل توجه است که فلزات حافظه را در زمینه های متعدد بسیار ارزشمند می کند.

مقاله پیشنهادی   اینکونل‌ (Inconel)

فلزحافظه دار

کاربرد

تطبیق پذیری فلزات حافظه باعث کاربرد آنها در حوزه های مختلف علوم و مهندسی شده است. یکی از این حوزه‌ها، حوزه زیست پزشکی است که در آن از فلزات حافظه در بریس‌های ارتودنسی، ایمپلنت‌های استنت و دستگاه‌های تثبیت استخوان استفاده شده است. سازگاری فلزات حافظه آنها را برای این کاربردها ایده آل می کند زیرا می توانند شکل خود را برای تطبیق با آناتومی بیمار تغییر دهند، ناراحتی را کاهش داده و بهبودی بیمار را افزایش دهند.

علاوه بر این، فلزات حافظه دار کاربردهایی در صنعت هوافضا پیدا می کنند، جایی که از آنها در سیستم های محرک برای بال های هواپیما و سطوح کنترل استفاده می شود و از قابلیت های سبک وزن، استحکام بالا و قابلیت تغییر شکل استفاده می شود.

فولاد حافظه دار

 

در حالی که فلزات حافظه دار در حال حاضر خواص قابل توجهی از خود نشان می دهند، تحقیقات در حال انجام به دنبال توسعه بیشتر کاربردها و عملکرد بالقوه آنها است. دانشمندان در حال بررسی سنتز آلیاژهای جدید و افزودن نانو ذرات برای تقویت اثر حافظه شکل، بهبود استحکام و افزایش دوام هستند. علاوه بر این، تلاش‌هایی برای درک بهتر و کنترل مکانیسم‌های تبدیل درون ماده انجام می‌شود که راه را برای استفاده دقیق‌تر و کارآمدتر از فلزات حافظه هموار می‌کند. با کشف بیشتر اسرار این مواد منحصر به فرد، محققان ممکن است احتمالات جدیدی را در زمینه هایی مانند روباتیک، برداشت انرژی و مواد هوشمند و غیره کشف کنند.

در نتیجه

فلزات حافظه دار یا آلیاژهای حافظه دار با توانایی به خاطر سپردن و بازگشت به شکل اولیه، تخیل را مجذوب خود می کنند. این مواد عمدتاً از فلزاتی مانند نیکل، تیتانیوم و مس تشکیل شده‌اند و به دلیل تغییر فاز در ساختار اتمی‌شان، اثر حافظه شکل قابل توجهی دارند. فلزات حافظه دار ارزش بسیار زیادی در صنایع پزشکی و هوافضا پیدا کرده اند و خواص منحصر به فردی را ارائه می دهند که فرآیندهای تولید را ساده می کند و راه حل های سفارشی ارائه می دهد. آینده فلزات حافظه دار دارای پیشرفت های امیدوارکننده ای است زیرا تحقیقات در حال انجام با هدف بهینه سازی عملکرد آنها، کشف برنامه های جدید و باز کردن پتانسیل کامل آنها است.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیمایش به بالا